|
|
|
|
 |
Alper Ozan Keskin
aokeskin@hotmail.com
Büyük petrolcülerin güneş boru hatları
|
|
Herkese yeni yılda sağlık, mutluluk, başarı ve güneşli günler dilerim. 2010 yılı umarım hepimiz için verimli ve enerjik geçer. Ülkemiz de enerji politikaları ve çeşitliliği konusunda en doğru adımları atar. Bu sayıda size, büyük petrol firmalarının yenilenebilir enerji sektöründeki aktiviteleri hakkında bilgi vermek istiyorum. Fosil enerji kaynakları, günümüzde birincil enerji kaynakları arasında en büyük payı almaktadır. Ancak artık OPEC'in en büyük üreticisi ülkesi olan Suudi Arabistan'da geliştirilebilen üretim sahaları bulunamamaya başlamıştır. (Şekil-1)
Şu bir gerçek ki petrol rezervleri azalıyor. Yeni, temiz, doğal enerji kaynaklarına ihtiyacımız her geçen gün artıyor. Şekil-2'de çeşitli enerji kaynaklarının enerji üretimindeki payında meydana gelen değişiklikler ve önümüzdeki yüzyıla kadar yapılan öngörüler görülmektedir. Kömür, linyit, petrol ve doğalgaz gibi fosil yakıtların enerji üretimdeki payı da yıllar geçtikçe azalacaktır. Elbette bir de nükleer enerji var. Ülkelerin artık nükleer yakıt ile enerji üretimden de uzaklaştığı görülüyor. Gelecek yenilenebilir enerjilerde ve bunların arasında yıldızı en çok parlayan da GÜNEŞ ENERJİSİ.
OPEC üyesi olmayan ülkelerin petrol üretimindeki payı içerisinde %20'lik pay ise dünyanın en büyük petrol üretici firmaları olan ve "Big-6" veya "Super Majors" adı verilen Royal Dutch Shell, Exxon Mobil, Conoco Philips, BP PLC, Total SA, Chevron Corp. firmalarına ait. Bu firmaların da son yıllarda mevzut rezervlerin yerine yeni rezervlar yaratma konusunda oldukça sıkışık durumda oldukları gözüküyor. (Şekil-3)
Bu çok büyük petrol firmaları, cirolarını büyütmeye çalışırken bir yandan da bugünkü ve gelecek stratejilerinde yenilenebilir enerji teknolojilerinin payını da arttırmakta oldukları gözüküyor.
Avrupa'nın ikinci büyük petrol şirketi olan BP PLC, 2001 senesinden beri alternatif enerji işindedir. Dünyanın en büyük 2. güneş hücresi üreticisi konumundayken, 2008 yılında sıralamada 18. sıraya gerilemiş durumdadır. BP PLC, güneş hücresi ve panel üretim tesisleri İspanya, Avustralya ve Birleşik Devletler'de bulunmakla birlikte, üretiminin bir kısmını da yaptığı "joint venture" anlaşmaları ile Hindistan (Tata BP) ve Çin (BP SunOasis)'e yaymış bulunmaktadır. Firma kapasitesini 2007 yılında 114 MW, 2008 yılında 162 MW, 2009 yılında da 320 MW'a yükselmiştir. Şirket büyük şebeke bağlantılı projeleri konusunda da çalışmalarına başlamış ve ilk sözleşmelerini kendi ülkelerindeki 37 MW'lık proje ve Almanya'daki 46 MW'lık proje ile imzalamışlardır. BP Solar 10 ülkedeki 2200 çalışanı ile "supermajors"lar arasında en büyük işgücüne sahip gruptur. [Ref:3]
TOTAL SA, "supermajors"lar arasında BP PLC'den sonra güneş işindeki en büyük ikinci şirket. %48 hissesine sahip olduğu Photovoltech (Belçika) ile 2012 yılına kadar 260 MW güneş hücresi üretimi planlamaktadır. Photovoltech Avrupa'nın en büyük 8. güneş hücresi üreticisidir (80 MW üretim kapasitesi ile). Firma 2010 yılında 45 milyon avro yatırımla Belçika'daki fabrikasının kapasitesini 140 MW'a büyütmeyi planlamaktadır.
Güneş hücresi üretiminin dışında, Fransız modül üreticisi, sistem uygulayıcısı ve proje geliştiricisi olan Tenesol firması ile de %50'lik bir "joint venture" ortaklığı vardır. Tenesol, 2008 yılında 100 MW güneş paneli üretim kapasitesine sahip ve büyük proje geliştirme faaliyetleri olan, aynı zamanda elektriğin olmadığı şebekeden uzak yerler için de güneş enerjisi projeleri yapan bir firmadır. 100 MW'lık üretiminin 50MW'ı Güney Afrika'da, 50 MW'lık kısmı ise Fransa'dadır. Proje geliştirme konusundaki en büyük projesi ise Fransa'da yaptığı 10.5 MW'lık kurulu sistemdir.
Bütün bu faaliyetlerin dışında, TOTAL yeni güneş enerjisi teknolojilerine de yakın ilgi duymaktadır. Esnek plastik ince film fotovoltaik modül geliştiren Amerikalı Konarka Technologies Inc. firmasının %20'lik hissesini satın almıştır. TOTAL'in yan üreticileri olan bazı kimya firmaları Konarka ile ürün geliştirme konusunda çalışmalar yapmaktadır ve TOTAL bu çalışmalar için 45 milyon dolar para yatırmıştır. Konarka Amerika'da 1GW kapasiteli dünyanın en büyük roll-to-roll ince film üretim fabrikasını kuracağını açıklamıştır.
Firma, CSP (concentrating solar thermal power) konusunda da dünyanın bu konudaki en büyük mühendislik firmalarından İspanyol Abengoa Solar ile de bir "joint venture" birlikteliğine girdi. Birleşik Arap Emirlikleri'nde 2011 yılında yapılması planlanan 100 MW kapasiteli CSP tesisi için de ihaleye girecekler.
CHEVRON Corp., stratejik olarak güneş enerjisi konusunda üretim faaliyetlerinden ziyade daha çok "venture capital" ve proje geliştirme tarafındaki fırsatları takip etmektedir. CSP tesisleri ile ilgili olarak BrightSource Energy'in heliostat kuleli teknolojisi ile California'da 29 MW pilot tesis dizaynı yapmaktadır.
Bu teknoloji ile üretilecek buhar, enjeksiyon ile petrolün pompalama esnasındaki viskozitesini arttırarak firmanın bölgedeki zenginleştirilmiş petrol geri kazanımına da yardımcı olacaktır. Bu pilot çalışmaların başarılı olması halinde, tüm dünyadaki petrol yataklarında CSP destekli sistemler kurularak hem elektrik hem buhar üretilecektir. Mojave çölünde 1.7 GW'lık CSP tesisi planlanmaktadır. Projenin 1.5 GW'lık kısmı Alman parabolic teknoloji CSP geliştiricisi Solar Millennium AG ile beraber yapılacaktır. Chevron Energy Solutions ise, 2000 yılında özellikle enerji verimliliği konusunda CHEVRON Corp. bünyesinde kurulan bir bölümdür. 2002 yılında ilk güneş elektriği faaliyetlerine başlamıştır ve şu ana kadar 25 MW çatı, otopark, yere montaj fotovoltaik sistem uygulaması yapmıştır. Okullar, posta servisleri, kamu enstitüleri, Chevron'un kendi tesislerinde yaptıkları bu uygulamalarda SolarWorld, Sharp, ..vs. firmaların kristal fotovoltaik panellerini kullanmışlardır. Büyük çaplı fotovoltaik tesis proje geliştirme konusunda da Mojave çölünde 45 MW kapasiteli ince film panelli bir projeleri vardır. Yine şirket bünyesindeki Chevron Technologies Ventures bölümü TOTAL gibi Kaneka firması ile yatırım konusunda bazı anlaşmalar yapmıştır. Bir "venture capital" modeli altında direkt yatırım yapmaktadır. Royal Dutch SHELL, 30 yıldan fazla bir süredir güneş enerjisine yatırım yapan bir başka büyük petrol devi. Hollanda merkezli bu büyük firma, 21.yüzyılda dünyanın en büyük fotovoltaik üreticisi ve sistem tedarikçilerinden biri oldu. Gelişmekte olan ülkelerde 100.000'den fazla "SHS-solar home system" tedariği yaptı. 2006 kristal hücreli fotovoltaik işini Alman SolarWorld firmasına sattı ve ince film teknolojisine yatırım yaptı. İnce film firması Avancis GmbH'deki %50 hissesini ise Saint Gobain SA'ya devretti. SHELL'in Japon "joint venture" firması olan Showa Shell Sekiyu KK-Japonya'nın n büyük petrol şirketlerinden biri-, kendi alt iştiraki olan Showa Shell Solar ile 1.1 milyar dolar yatırımla Japonya'da 900 MW CIS modül fabrikası kuracağını açıkladı. Bu yeni fabrika üretime 2011 yılında başlayarak en geç 2014 yılına kadar 1 GW kapasiteye ulaşarak dünya güneş elektriği pazarında %10'luk bir pay alacağı öngörülmektedir. Firma ayrıca biyoyakıt, karbon yakalama ve depolama (CCS) gibi teknolojilere de odaklanmaya başladı.
EXXON MOBIL, dünyanın en büyük petrol firması. Firmanın güneş endüstrisine girişi 1970 yılları ve 1990 lı yıllarda "string-ribbon" dilim (wafer) teknolojisini Evergreen Solar Inc. firması ile birlikte ilk geliştiren firma. Şu anda firmanın güneş enerjisi ile ilgili fazla bir faaliyeti kalmamasına rağmen CCS ve fotosentez ile ilgili ciddi araştırma ve projeleri var. Bu yaz aylarında alglerden biyoyakıt üretimi ile ilgili 600 milyon dolarlık bir araştırma-geliştirme projesini devreye alacaklarını açıkladılar. Bu çalışmaları henüz laboratuvar şartlarında olmasına rağmen, başarılı olması halinde, bugün klasik ham petrole yakın bir moleküler yapıya sahip alg-bazlı biyoyakıt türevi üretmiş olacaklar ve bu yakıt mevcut refinerilerde işlenebilecek! CONOCOPHILLIPS Corp. ise henüz güneş enerjisi ve diğer alternatif enerji kaynakları ile ilgili ciddi projeler ve kaynaklara sahip olmamasına rağmen, özellikle güne, rüzgar ve jeotermal projeleri ile ilgili yatırım fırsatlarını takip etmektedir. Bütün bu firmaların toplam karlarını topladığımızda 149,4 milyar dolarlık devasa bir para çıkmakta ve bu para içinde yenilenebilir enerji, alternatif yakıtlar, enerji verimliliği yatırımlarına ayrılan toplam bütçe yaklaşık %3. Tahmini olarak bu miktarın %1'i de direkt olarak güneş enerjisine ayrılan kısım. Yani basit bir hesap yaptığımızda 1500 MW kurulu gücünde güneş enerjisi santrali ve/veya evsel güneş enerjisi sistemine eşdeğer bir bütçe. Hepimizin bildiği gibi Türkiye geçen yıl 5000 MW lık 3 adet nükleer enerji santrali için ihaleye girmiş ve açılan fiyat zarfında Atomstroyexport-Inter Rao-Park Teknik grubunun kilovatsaat başına 21,16 sent önerdiği ortaya çıkmıştı! 5000 MW lık nükleer santralin yatırım maliyeti yaklaşık 10-11 milyar dolar. Yakıt maliyeti ve güvenliği, tesis ve personel güvenliği, kurulum süresinin uzunluğu ve faizleri, tesisin sökülme maliyetleri, radyoaktif atık maliyetleri, ihtiyaç duyulan büyük su miktarıvs. maliyetleri hiç hesaba katmıyoruz bile.
Ülkemizin enerji kaynaklarını çeşitlendirmek ve büyük güneş potansiyelimizi kullanmak için bütçemizin bir kısmını güneş enerjisi projelerine destek amacıyla ayırmaya değer mi değmez mi? Bu yorumu şimdilik size bırakıyorum ve düşünmenizi rica ediyorum
Referanslar:
1. World Energy Outlook 2008.
2. Greenpeace Energy Revolution Report.
3. Photon International, Ekim, 2009.
|
 |
   |
|
 |
|
