|
Hüseyin Saltuk Düzyol
Irak gazının Türkiye için önemi
Türkiye son dönemde Irak gazının Ceyhan'a ulaştırılması konusunu tekrar gündeme getirmeye başladı. BTC'nin işletmeye açılmasıyla petrol ihraç limanına dönüşen Ceyhan'da Türkiye, Irak'tan almayı düşündüğü doğalgazı sıvılaştırma tesisi kurmayı planlıyor. Daha önce Ruslarla beraber bu konuda yapılan planlarda değişiklik olup olmadığı ve son biriki ay içinde sıkça gündeme gelen Irak doğalgazı ile ilgili BOTAŞ'ın planlarını Düzyol şöyle açıklıyor:
"Gerek Kıta Avrupası'nda ve İngiltere'de gerekse ABD'de ciddi bir LNG talep ve yatırım trendi mevcuttur. Giderek zorlaşan çok ülkeden boru hattı geçirmenin teknik ve siyasal zorlukları, transit ülkelere daha da artan bağımlılık (özellikle Rus gazını taşıyan arterlerde) ve ucuzlayan LNG maliyetleri (ki LNG taşımacılığı siyasi olarak daha kolaydır) nedeni ile Türkiye'nin Avrupa'ya boru gazının yanında, dünya piyasalarına LNG pazarlanmasında da önemli hedefleri mevcuttur. İlk aşamada Ceyhan bölgesinde kurulabilecek bir LNG tesisi sayesinde çeşitli kaynaklardan gelebilecek gaz bileşkesinin sıvılaştırılması ve ihracatının mümkün olacağı düşünülmektedir. Bu tesiste sadece Irak gazı değil, diğer kaynak gazlarının da bir bileşimi ve uluslararası şirket yapılanması ile ihracatı söz konusu olabilir.
Irak Projesi 1990'ların ortasından beri gündemde olup, önce zamanın Irak Hükümeti ile 1996'da imzalanan Hükümetler Arası Mutabakat Zaptı ile resmi çerçeve kazanmıştır. Ancak Körfez Krizi ve BM ambargosu nedeniyle hayata geçirmek mümkün olmamıştır.
Bugün, 3,5 trilyon metreküp civarında ispatlanmış, ancak en az 10 trilyon metreküp civarında da tahmini rezerve sahip Irak gaz kaynaklarının, Türkiye'nin menfaatleri ile azami örtüşmesi durumunda 2010 sonrasında ve en uygun güzergah olan Türkiye üzerinden LNG ve boru gazı olarak ihracatı söz konusu olacaktır. Proje, hem Avrupa'ya boru gazı hem de ABD'ye LNG taşınması şeklinde yeniden yapılandırılmaktadır.
Çalışmalarımız, Irak gazının gerek Türkiye üzerinden Avrupa'ya boru gazı olarak, gerekse Ceyhan'dan ABD'ye LNG formunda taşınmasının ekonomik açıdan çok uygun olabileceğini göstermekteyse de, Irak gazının geleceği bölge jeopolitiğinde yaşanacak gelişmelere ve siyasi istikrara doğrudan bağlı kalacaktır.
Bir üstteki maddede de açıklandığı üzere Ceyhan'da kurulması planlanan LNG terminali ve gaz ihracatı konusunda sadece Irak değil, diğer kaynakları da içerecek bir bileşke olarak bakmak ulusal stratejimiz açısından en uygun yaklaşımdır. Bu bağlamda LNG işine Ruslar ve Hazar ülkeleri de oldukça sıcak bakmaktadır. Halihazırda herhangi bir ülke ya da şirket ile resmi bir mutabakat ya da anlaşma söz konusu değildir ve doğal olarak iptali de sözkonusu değildir. Bu konuda ilgi duyan birçok şirket ile görüşmeler ve ikili teknoekonomik çalışmalar sürdürülmektedir."
|
